Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri icon

Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri

НазваниеТаржимон: Ислом нури www. Islamnuri
страница1/3
Дата конвертации07.11.2014
Размер482.92 Kb.
ТипДокументы
  1   2   3

Ҳаж китоби

[ Ўзбекча – Uzbek – الأوزبكي ]

Таржимон: Ислом нури

www.Islamnuri.com

2013 - 1434

c:\documents and settings\unf\mina dokument\загрузки\logo.png

1. Ҳаж ва у кимга вожиб бўлиши ҳақидаги боб

2. Аёл кишига ҳажнинг вожиб бўлиши шартлари ва бировнинг ўрнига ҳаж қилишга доир аҳкомлар ҳақидаги боб

3. Ҳажнинг фазилати ва унга тайёргарлик кўриш ҳақидаги боб

Ҳажнинг мийқотлари ҳақидаги боб

4. Эҳромга кириш кайфияти ҳақидаги боб

5. Эҳромда таъқиқланган ишлар ҳақидаги боб

6. Тарвия куни ва Арафа куни қилинадиган амаллар ҳақидаги боб

7. Муздалифага қайтиб, кечани ўтказиш ва Муздалифадан Минога қайтиш ҳамда ийд куни қилинадиган амаллар ҳақидаги боб

8. Ташриқ кунлари қилинадиган ҳаж амаллари ва тавофул-вадоъга доир аҳкомлар ҳақидаги боб

9. Ҳадя ва қурбонлик ҳукмлари ҳақидаги боб

بسم الله الرحمن الرحيم

Ҳаж ва у кимга вожиб бўлиши ҳақидаги боб

Ҳаж Исломнинг рукнларидан бир рукндир. Аллоҳ таоло айтади: «Йўлга қодир бўлган кишилар зиммасида Аллоҳ учун мана шу уйни ҳаж-зиёрат қилиш бурчи бордир. Кимда-ким кофир бўлса (яъни Каъбани зиёрат қилиш фарз эканини инкор қилса), албатта Аллоҳ бутун оламлардан беҳожат бўлган зотдир» (Оли Имрон: 97). Яъни, одамлар зиммасида Байтни ҳаж қилиш фарздир. Оят давомида Аллоҳ таоло: «Кимда-ким кофир бўлса (яъни Каъбани зиёрат қилиш фарз эканини инкор қилса), албатта Аллоҳ бутун оламлардан беҳожат бўлган зотдир», дейиш билан ҳажнинг фарзлигини инкор қилган кишини кофир деб атади. Демак, бу унинг фарзлигини яна ҳам таъкидлайди. Унинг фарзлигини эътиқод қилмаган киши билиттифоқ кофир бўлади.

Аллоҳ таоло Ўзининг халилига: «Ва одамларни ҳажга чақиргин», деб амр қилди (Ҳаж: 27).

Алий розияллоҳу анҳудан марфуъан ривоят қилинган ҳадис борки: «Кимда-ким йўл харажатига ва уни Байтуллоҳга олиб борадиган уловга эга бўлса-ю, ҳаж қилмаса, яҳудий бўлиб ўладими, насроний бўлибми, унга фарқсиздир» (Термизий (812) ривояти).

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ислом беш (асос) устига қурилган: Аллоҳдан ўзга барҳақ илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг элчисидир деб гувоҳлик бериш, намозни барпо қилиш, закотни адо этиш, Рамазон рўзасини тутиш ва йўлига қодир бўлган одам байтни ҳаж қилиши» (Бухорий (8) ва Муслим (16) Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилганлар). Йўлига қодир бўлишдан мурод – йўл озуқасига ва Байтуллоҳга олиб бориб, яна қайтариб келадиган нақлиёт воситасига эга бўлиш демакдир.

Ҳажнинг машруъ бўлишидаги ҳикмат, Аллоҳ таоло қуйидаги оятда баён қилганидек: «Улар ўзлари учун бўлган (диний ва дунёвий) манфаатларга шоҳид бўлиш учун ва маълум кунларда (яъни Қурбон ҳайити кунларида Аллоҳ) уларга ризқ қилиб берган чорва ҳайвонларини (қурбонлик учун сўйиш) устида Аллоҳ номини зикр қилиш учун (келурлар). Бас, ундан ўзларингиз ҳам еяверинглар, бечора камбағалларга ҳам едиринглар. Сўнгра (қурбонлик қилганларидан кейин) улар кирларини кетказсинлар (яъни эҳромдан чиқиб, сочларини олдириб, тоза либосларини кийсинлар), назрларини (яъни зиммаларидаги ҳаж мажбуриятларини) тўла адо қилсинлар ва «Эски Уй»ни тавоф қилсинлар!» (Ҳаж: 28-29).

Ҳаждан бўлган манфаат бандаларнинг ўзларига қайтади, Аллоҳ таолога эмас. Чунки, «албатта Аллоҳ бутун оламлардан беҳожат бўлган зотдир» (Оли Имрон: 97). Унинг ҳажга келувчи кишиларга ҳеч қандай эҳтиёжи йўқ, балки, бандалар Унга муҳтождирлар ва муҳтожликлари туфайли Унинг уйини ҳаж-зиёрат қилишга интиладилар.

Ҳажнинг фарз бўлиши намоз, закот ва рўзадан ортга сурилгани остидаги ҳикмат – намоз диннинг устуни ва бир кеча-кундузда беш марта такрорлангани, закот кўп ўринларда намоз билан ёнма-ён келгани, рўза эса йилда бир бор такрорланиб келгани учундир.

Исломда ҳаж жумҳур уламо сўзларига кўра, ҳижратнинг тўққизинчи йили фарз қилинди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам фақат бир бор – Ҳажжатул-вадоъда ҳаж қилганлар, бу ҳижратнинг ўнинчи йили бўлган эди (Бухорий (4471) ва Муслим (1254) ривоятлари), у зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам тўрт марта умра қилганлар (Бухорий (1775) ва Муслим (1255) ривоят қилганлар).

Ҳаж ва умрадан кўзда тутилган мақсад Аллоҳ таолога У буюрган махсус ўринларда ибодат қилишдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Тош отиш ҳамда Сафо ва Марва ўртасида саъй қилиш Аллоҳнинг зикрини барпо этиш учунгина қилинади», деганлар (Абу Довуд (1888) ва Термизий (902) Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилганлар).

Ҳаж – мусулмонлар ижмоси билан фарз ва Исломнинг бир рукнидир. У қодир бўлган кишига умрида бир бор фарз, умуман Ислом умматига ҳар йили ҳаж ибодатини барпо қилиш фарзи кифоядир.

Мусулмон киши ҳаққида фарз ҳаждан кейингиси ихтиёрий-нафлдир.

Умра ҳам, аксар уламолар сўзларига кўра, фарздир. Бунга далил шуки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан: «Хотин-қизларга ҳам жиҳод борми?», деб сўралганда у зот: «Ҳа, уларга уруши бўлмаган жиҳод бор. У – ҳаж ва умрадир», деб жавоб берганлар (Насоий «Ал-кубро»да (2/321, №3607), Ибн Можа (2901), Аҳмад (6/15, №25322) ривоятлари).

Аёлларга умранинг фарзлиги собит бўлган экан, бундан унинг эркакларга албатта фарзлиги маълум бўлади.

Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга: «Отам кекса мўйсафид, ҳаж ва умрага ҳам, сафар қилишга ҳам қодир эмас», деганида у зот: «Отанг номидан сен ҳаж ва умра қил», деганлар (Абу Довуд (1810), Термизий (930), Насоий (2637), Ибн Можа (2906), Аҳмад (4/10, №16184) ривоятлари).

Ҳаж ва умра мусулмон кишига умрида бир бор фарз бўлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳаж бир марта, ундан ортиғи татоввуъ-нафлдир», деганлар (Абу Довуд (1721), Насоий (2620), Ибн Можа (2886), Аҳмад (1/255, №2304) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоятлари).

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам хутба қилиб: «Эй одамлар! Аллоҳ таоло сизларга ҳаж (ибодати)ни фарз этди, ҳаж қилингиз!», дедилар. Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Ҳар йилими?», деб сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам жавоб бермадилар. Ҳалиги киши юқоридаги саволини уч маротаба такрорлади. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Агар «Ҳа» деганимда (ҳар йили ҳаж қилиш) фарз бўлиб қоларди ва сизлар бунга қодир бўлмас эдинглар», дедилар (Муслим (1337) ривояти).

Мусулмон киши фарз ҳажни қилишга имкон қадар шошилиши лозим, агар узрсиз кечиктирса, гуноҳкор бўлади. Чунки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳаж (яъни, фарз ҳажни) қилишга шошилинглар, зеро ҳеч бирингиз нималарга дуч келишини билмайди», дедилар (Аҳмад (1/314-315, 32867) ривояти).

Ҳаж бешта шарт билан фарз бўлади: Ислом, ақл, балоғатга етган бўлиш, ҳур-озод бўлиш, қодирлик. Кимда ушбу шартлар топилса, ҳаж қилишга шошилиши лозим.

Норасида боланинг қилган ҳаж ва умраси ҳам нафл эътибори билан саҳиҳ бўлади. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо ривоят қилишича, бир аёл боласини кўтариб, Расулулллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга кўрсатиб: «Бунинг ҳажи ҳаж бўладими?», деб сўраганида у зот: «Ҳа, сен учун ҳам савоб бўлади», деб жавоб берганлар (Муслим (1336) ривояти).

Аҳли илмларнинг ижмоъларига кўра, норасида бола балоғатга етмасидан ҳаж қилган бўлса, балоғатга етиб, қодир бўлганидан кейин яна ҳаж қилиши фарз бўлади, аввалги ҳажи исломда фарз бўлган ҳаж ўрнига ўтмайди, умраси ҳам шундай.

Гўдак бола тамйиз (оқ-қорани ажратиш) ёшига етмаган бўлса, унинг номидан валийси ният қилиб, эҳром боғлаб қўяди, уни эҳромда мумкин бўлмаган ишлардан сақлайди, кўтариб, тавоф ва саъй қилдиради, Арафот, Муздалифа ва Минода ёнида олиб юради, унинг номидан тош отади.

Агар бола тамйиз ёшига етган бўлса, валийсининг изни билан ўзи ният қилиб, эҳром боғлайди ва ўзи қодир бўлган ҳаж ибодатларини ўзи адо этади, тош отиш каби қодир бўлмаганларини валийси унинг номидан адо этади, юришга қодир бўлмаса, кўтариб ёки аравада тавоф ва саъй қилдиради.

Норасида бола ўзи қилиши мумкин бўлган ҳар бир амални, масалан, вуқуф (Арафотда туриш), мабийт (минода кечаларни ўтказиш) кабиларни ўзи қилиши лозим, яъни, биров унинг номидан қилиши дуруст эмас. Чунки, бунга ҳожат йўқ.

Ёш бола ҳам ҳажида худди катталардек эҳромда ман қилинган ишлардан сақланади.

Ҳажга қодир одам деб ҳам жисмонан, ҳам моддий жиҳатдан уни адо этиш имкониятига эга, сафар машаққатларини кўтара оладиган, бориб-келишга етарли маблағга эга бўлган, шунингдек, ортда қолган аҳли-аёл ва бола-чақаларига то ўзи қайтиб келгунича етгудек нафақа қолдира оладиган одамга айтамиз. Бу ишлар албатта зиммасида бўлган қарзларини ва бировларнинг ҳақларини адо этганидан кейин бўлиши зарурдир. Ундан ташқари, ҳажга бориб келадиган йўли жонига ҳам, молига ҳам бехатар бўлиши шартдир.

Агар моли билан қодир бўлса-ю, жисмонан қодир бўлмаса, яъни, ўта кекса ё тузалиб кетишига ишонч бўлмаган оғир бемор бўлса, хоҳ ўзининг диёридан, хоҳ бошқа диёрдан бўлган бирор кишини унинг номидан ҳаж ва умра қилдириши лозим бўлади. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо ривоят қилишича, Хасъамлик бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, отамга Аллоҳнинг ҳаж фаризаси туяда ўтиролмайдиган кекса мўйсафид ҳолида етди, мен унинг номидан ҳаж қилсам бўладими?», деб сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа, унинг номидан ҳаж қилавер», дедилар (Бухорий (1513) ва Муслим (1334) ривоятлари).

Бошқа бировнинг ўрнига ҳаж қиладиган одам аввал ўзининг зиммасидаги фарз ҳажни адо қилган киши бўлиши шарт қилинади. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир кишининг: «Шубрума номидан лаббайка», айтганини эшитиб: «Ўз номингдан ҳаж қилганмисан?», деб сўрадилар. У: «Йўқ», деган эди: «Аввал ўз номингдан ҳаж қил, кейин Шубрума номидан ҳаж қиласан», дедилар (Абу Довуд (1811), Ибн Можа (2903) ва Байҳақий (4/336) ривоятлари).

Ўзининг ўрнига ҳаж қиладиган одамга бориб-келишга кифоя қилувчи барча сафар харажатларини беради. Ҳажни ижарага ва тирикчилик манбаига айлантириб олиш жоиз эмас.

Ноиб (яъни, бировнинг ўрнига ҳаж қилувчи киши)нинг мақсади мусулмон биродарига ёрдам бериш, Аллоҳнинг уйини ҳаж ва зиёрат қилиш бўлмоғи, дунё топиш мақсадида бўлмаслиги лозим. Агар мол-дунё мақсадида ҳаж қилса, ҳажи саҳиҳ бўлмайди.

^ Аёл кишига ҳажнинг вожиб бўлиши шартлари ва бировнинг ўрнига ҳаж қилишга доир аҳкомлар ҳақидаги боб

Ҳаж мусулмон эркак ва аёлга фарздир. Лекин, аёл кишига фарз бўлиши учун юқорида айтиб ўтилган шартларга қўшимча ўлароқ ёнида бирга сафар қиладиган маҳрами ҳам бўлиши лозим. Чунки, аёл киши на ҳажга ва на бошқа сафарга маҳрамсиз сафар қилиши жоиз эмас.

Чунки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Аёл киши маҳрамсиз сафар қилмасин, эркак киши аёл кишининг ҳузурига маҳрами бўлмаган ҳолатда кирмасин», деганлар (Бухорий (1862) ва Муслим (1341) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилганлар).

Бир киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга: «Мен фалон лашкар сафида чиқмоқчи эдим, аёлим ҳаж қилишни истаяпти», деганида у зот: «У билан бирга (ҳажга) чиқ», дедилар (Юқоридаги ҳадисдан).

«Саҳиҳайн»да келган ҳадисда бир киши: «Менинг аёлим ҳаж учун йўлга чиқди, мен эса фалон ва фалон жангга ёзилиб қўйган эдим», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Бор, аёлинг билан бирга ҳаж қил», дедилар (Бухорий (3006) ва Муслим (1341) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилганлар).

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Аллоҳга ва охиратга иймон келтирган аёл бир кеча-кундузлик масофага маҳрамисиз сафар қилиши ҳалол бўлмайди», деганлар (Бухорий (1088) ва Муслим (1339) Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар).

Ушбу ҳадислар аёл кишининг маҳрами бўлмаган ҳолда ҳаж ва бошқа сафарларга чиқиши ҳаром эканига далилдир. Бу эса фитна ва фасоднинг олдини олиш учун қилингандир.

Имом Аҳмад раҳимаҳуллоҳ айтади: «Маҳрам ҳам йўлга қодир бўлиш жумласидандир» (Ал-муғний: 3/97). Қай бир аёлнинг маҳрами бўлмаса, унга ҳаж лозим бўлмайди.

Аёл кишига эри, шунингдек, у билан никоҳланиши абадий ҳаром бўлган яқин қариндошларидан бири маҳрам бўла олади.

Яқин қариндоши насаб орқали бўлиши мумкин, ака-укаси, отаси, амакиси, жияни каби.

Ёки мубоҳ сабаб билан маҳрам бўлган бўлиши мумкин, эмикдош ака-укаси каби.

Ёки қудачилик орқали маҳрам бўлган бўлиши мумкин, ўгай отаси, ўгай ўғли, қайнотаси каби.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Аллоҳга ва охират куни иймон келтирган аёл учун уч кун ва ундан ортиқ бўладиган сафарга отаси ё ўғли ё эри ё ака-укаси ёки бирор маҳрами бирга бўлмаган ҳолда чиқиши ҳалол бўлмайди», деганлар (Муслим (1340) Абу Саид розияллоҳу анҳудан ривоят қилган).

Сафарда маҳрамининг нафақаси ҳам аёл кишининг зиммасига бўлади. Демак, аёл кишига ҳаж фарз бўлиши учун ўзи ва маҳрамининг бориб-келишига етарли нафақаси бўлиши шарт қилинади.

Аёл киши ўзига маҳрам топгани ҳолда ҳажни пайсалга солиб юриб, кейин маҳрамсиз қолса, яна маҳрам топгунича кутади. Агар маҳрам топишдан умиди узилса, ўз ўрнига бошқа бировни ҳаж қилдиради.

Ҳаж қилиши фарз бўлган киши ҳаж қилмасдан вафот этса, қолдирган молидан ҳажга етгудек миқдорни чиқарилади ва бирон киши шу мол билан унинг ўрнига ҳаж қилади. Чунки, Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинишича, бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, онам ҳаж қилишни назр қилганди, бироқ ҳаж қилолмай вафот этди. Унинг ўрнига мен ҳаж қилсам бўладими?», деб сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа, унинг номидан ҳаж қил. Онангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этган бўлармидинг?! Аллоҳнинг (ҳаққини) адо қилинглар, чунки Аллоҳ вафо қилинишга ҳақлироқдир», дедилар (Бухорий (1852) ривояти).

Ушбу ҳадис далолатига кўра, зиммасига ҳаж фарз бўлган киши вафот этса, фарзанди ёки валийси худди унинг қарзларини адо этгани каби, унинг номидан ҳаж қилиши ёки у қолдирган мол ҳисобидан бирон кишини унинг номидан ҳаж қилиш учун юбориши лозим бўлади.

Одамзотнинг қарзлари унинг қолдирган моли ҳисобидан ўталишига ижмоъ қилганлар, зиммасидаги қазони ҳам худди шундай адо этилади.

Бошқа бир ҳадисда келганки: «Опам (синглим) ҳаж қилишни назр қилганди» (Бухорий (6699) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилган), «Сунан ад-Дорақутний»да: «Отам зиммасида ҳаж фарз бўлган ҳолда вафот этди» (Сунан ад-Дорақутний: 2/506, №2575). Ҳадислар зоҳирига кўра, шариат тарафидан фарз бўлганми, ўзига ўзи фарз қилганми, васият қилганми, қилмаганми, фарқсиздир.

Бировнинг номидан ҳаж қилиш билан ўша унинг номидан ҳаж қилинган киши худди ўзи ҳаж қилганидек бўлади. Ҳаж қилувчи эса гўё унинг вакили бўлади ва унинг номидан эҳром боғлайди, унинг номидан лаббайка айтади. Мабодо, унинг номини лафзан тилга олмаса ҳам, барча расм-русумларни унинг номидан қилиши кифоя қилади. Агар унинг исми-шарифини аниқ билмаса ҳам, ўзига берилган шу молнинг эгаси номидан ҳаж қилишга ният қилаверади.

Мусулмон киши вафот этиб кетган ёки ҳаёт бўлсалар-да, ҳаж қилишга ожиз бўлган ота-онаси номидан ҳаж қилиши мустаҳабдир. Бу ҳолда аввал онасига ҳаж қилади, чунки, она унинг яхшилигига ҳақлироқдир.

Ҳажнинг фазилати ва унга тайёргарлик кўриш ҳақидаги боб

Ҳажнинг кўп фазилатлари ва улкан ажру-савоблари бор.

Имом Термизий Ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан марфуъан ривоят қилиб, саҳиҳ санаган ҳадисда айтилади: «Умра ва ҳажни бирин-кетин қилингиз! Чунки ҳаж билан умра фақирлик ва гуноҳларни худди босқон темир, олтин ва кумуш устидаги кирларни кетказганидек йўқотиб ташлайди. Мабрур ҳажнинг жаннатдан бошқа мукофоти йўқдир» (Термизий (810) ва Насоий (2631) ривоятлари).

«Саҳиҳ»да келади: Оиша розияллоҳу анҳо: «Жиҳод амалларнинг энг афзали эканини кўрмоқдамиз, биз ҳам жиҳод қилсак бўлмайдими?», деб сўрадилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Лекин, энг яхши ва энг гўзал жиҳод – мабрур ҳаждир», деб жавоб бердилар (Бухорий (1861) ривояти).

Мабрур ҳаж – ҳеч қандай гуноҳ аралашмаган, барча аҳкомлари мукаммал адо этилган ҳаждир, уни мақбул бўлган ҳаж маъносида ҳам айтилган.

Мўмин киши ҳаж қилишга азму қарор қилган бўлса:

Барча гуноҳларидан тавба қилсин ва бировларнинг ҳақларини ноҳақ ўзлаштирган бўлса, эга-эгаларига қайтариб берсин.

Бировларга тегишли бўлган ўзидаги омонат ва қарзлардан қутулиб олсин, васиятини ёзиб қўйсин.

Зиммасида бўлган ҳақ-ҳуқуқларни адо этолмаган бўлса, бирон кишини уларни адо этишга вакил қилсин.

Бола-чақаси ва қарамоғидаги кишиларга то ўзи қайтиб келгунича етадиган нафақа қолдираётганига ишонч ҳосил қилсин.

Нафақаси ҳалолдан бўлишига қаттиқ ҳаракат қилсин, ўзига етарли бўлган йўл озуқаси ва нафақани жамғариб олсин, токи йўлда бошқаларга муҳтож бўлиб қолмасин, озуқаси ҳалол-пок бўлсин. Аллоҳ таоло айтади: «Эй мўминлар, касб қилиб топган нарсаларингизнинг ҳалол-покизаларидан ва Биз сизлар учун ердан чиқарган нарсалардан инфоқ-эҳсон қилингиз!» (Бақара: 267).

Сафари ва ибодатларни адо этиши мобайнида ўзига кўмакчи бўладиган, адашса йўлга соладиган, унутганини эслатадиган солиҳ ҳамроҳ топишга ҳаракат қилсин.

Ниятини тўғрилаши, ҳажи билан холис Аллоҳ розилигини қасд қилиши ва хулқ-атворини чиройли қилиши лозим.

Йўлларда одамлар билан жанжаллашишдан, уларни туртиб-суртиб кетишдан сақлансин, сўкиниш, ғийбат ва Аллоҳу расули ёмон кўрадиган барча гап-сўзлардан тилини асрасин.

Ҳажнинг мийқотлари ҳақидаги боб

Мийқот луғатда чегара маъносини, шариат истилоҳида эса ибодат ўрни ёки вақти маъносини ифода қилади. Ҳажнинг ҳам замон, ҳам макон нуқтаи назаридан мийқотлари бор:

- Вақт жиҳатидан бўлган мийқот. Буни Аллоҳ таоло шундай зикр қилади: «Ҳаж (мавсуми) маълум ойлардир. Ким шу ойларда ўзига ҳажни фарз қилса (ҳаж қилишни ният қилса), ҳаж давомида (жуфтига) яқинлашмайди, гуноҳ ишлар, жанжал-сурон қилмайди» (Бақара: 197). Маълум ойлардан мурод – Шаввол, Зулқаъда ойлари ва Зулҳижжа ойининг ўн кунидир. Кимда-ким мазкур ойларда ҳаж қилиш учун эҳром боғлаган бўлса, ҳажга халал етказадиган ҳар хил айбли ишу сўзлардан сақланиши ва фақат яхши амаллар билан машғул бўлиб, тақвони маҳкам тутиши лозим бўлади.

- Макон ва ўрин жиҳатидан бўлган мийқот – ҳаж қилувчи киши ўша жойдан эҳромга кирмасдан Маккага ўтиб кетиши жоиз бўлмайдиган чегаралардир. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларни қуйидагича белгилаб берганлар: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадина аҳлига Зул-Ҳулайфани, Шом аҳлига Жуҳфани, Нажд аҳлига Қорнул-манозилни, Яман аҳлига Яламламни мийқот қилиб бердилар. Ана шу (мийқотлар) улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаган, бироқ ҳаж ва умра учун улар устидан ўтаётган кишилар учундир. Улар ичкарисида бўлган кишиларнинг эҳром боғлаш ўрни ўз уйларидан, шунингдек Макка аҳли ҳам Маккадан эҳром боғлайди (Бухорий (1524) ва Муслим (1181) ривоятлари).

Жобир розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда: «Ироқ аҳлининг мийқоти Зоту ирқдан» (Муслим (1183) ривояти).

Бунинг ҳикмати шундаки, Байтуллоҳ муаззам ва мушарраф бўлгани боис Аллоҳ таоло Ўзининг уйини улуғлаш учун унга Маккани қўрғон қилиб қўйди, Ҳарамни унинг чегараси қилди, Ҳарамга эҳром боғламасдан ўтиш мумкин бўлмаган мийқот-чегаралар қилиб қўйди.

Ушбу мийқотлар ичида энг узоқда жойлашгани Мадина аҳлининг мийқоти Зул-Ҳулайфа бўлиб, унинг Маккадан узоқлиги ўн кунлик йўл эди.

Шом, Миср ва Мағриб аҳлининг мийқоти бўлмиш Жуҳфа Робиғ яқинида жойлашган бўлиб, унинг Маккадан узоқлиги уч марҳала[1]дир, айримлар ундан узоқроқ эканини айтганлар.

Яман аҳлининг мийқоти Яламлам бўлиб, унинг Маккадан узоқлиги икки марҳаладир.

Нажд аҳлининг мийқоти Қорнул-манозил бўлиб, Сайл деб ҳам аталади, у Маккадан икки марҳала узоқликдадир.

Ироқ ва машриқ аҳлининг мийқоти Зоту ирқ бўлиб, унинг Маккадан узоқлиги икки марҳаладир.

Ушбу ўринлар ўша санаб ўтилган диёрлар аҳлининг, шунингдек, ўша ер орқали ҳаж ёки умра ниятида келувчилар эҳром боғлаб киришлари лозим бўлган мийқотлардир.

Яшаш жойи мазкур мийқотлар ичкарисида бўлган киши ҳаж ва умрага ўз уйидан эҳром боғлайди. Макка аҳли эса Маккадан эҳром боғлайдилар, ҳажга эҳром боғлаш учун мийқотга чиқишларига ҳожат йўқ. Умрага эса энг яқин ҳилга (ҳарам чегараси ташқарисига) эҳром боғлаш учун чиқадилар.

Кимнинг йўли ушбу мийқотлардан бирортаси устидан ўтмаса, ўзига энг яқин бўлган мийқот билан тенглашган жойидан эҳромга киради. Умар розияллоҳу анҳу: «Йўлингиздан мийқотга баробарлашган жойни белгилаб олинглар», деганлар (Бухорий (1531) ривояти).

Шунингдек, тоира (самолёт) йўловчиси ҳам ҳавода мазкур мийқотлардан бирортаси устидан ўтаётганда эҳромга киради. Шунинг учун тоирага минишдан олдин ювиниб, покланиб олиши лозим. (Агар ҳараж бўлмаса, эҳром либосини тоирага минишдан аввал ёки тоиранинг ичида мийқотга етишдан аввал кийиб олиш лозим). Мийқот устига келганда эҳромга киришни ният қилиб, лаббайка айтади. Айрим ҳожилар қилгани каби то Жидда аэропортига тушгунича эҳромни кечиктириб, кейин Жиддадан ёки Баҳрадан эҳромга кириши дуруст бўлмайди. Чунки, Жидда мийқот эмас. У ердан фақат Жиддаликлар ҳаж ё умрага эҳромга киришлари мумкин. Жидда аҳлидан бўлмаган қай бир киши у ердан эҳром боғласа, фарзни, яъни мийқотдан эҳром боғлашни тарк қилган бўлиб, унга фидя лозим бўлади.

Бу кўпчилик одамлар хатога йўл қўядиган ишлардан бири бўлиб, бунга жиддий эътибор қаратиш лозим. Чунки, айрим кишилар эҳром учун ғусл қилиш зарур деб ўйлашади ва: «Тоирада ғусл қилиш имкони йўқ, фалон-фалон нарсани қилиш имкони йўқ», деб эҳромга киришни кечиктиришади. Ваҳоланки, шу нарсани яхши билиб олиш керакки, эҳромга кириш дегани маъноси – эҳромда ман қилинган ишлардан имкон қадар тийилиб, ҳаж ё умра ибодатига киришга ният қилиш, деганидир.

Ғусл қилиш, хушбўйланиш ва шу каби ишлар суннат амаллардир. Мусулмон киши бу ишларни тоирага минишдан олдин қилиб олиши мумкин. Буларсиз эҳромга киришнинг ҳам зарари йўқ. Мийқот устига келганда ёки унга яқинлашганда ўтирган жойида эҳромни ният қилиб, лаббайка айтади. Мийқотга яқинлашгинини тоира хизматчиларидан сўраб ёки чамалаб билади. Шундай қилган киши имконяти доирасида иш қилган бўлади. Лекин, бепарволик билан хатога йўл қўйиб, узрсиз фарзни тарк қилса, ҳаж ва умрасига нуқсон етказган бўлади.

Мийқотдан эҳромсиз ўтиб кетган одам ортига қайтиб, эҳромга кириб келиши зарур. Чунки, бу фарз амал бўлиб, тадорикини қилса бўлади ва тарк қилиш жоиз эмас. Агар ортга қайтмасдан, Жиддадан ё бошқа жойдан эҳромга кирса, фидя бериши лозим бўлади. Яъни, бир қўй сўйиб ёки бир сигирнинг ё бир туянинг еттидан бир қисмини олиб, Ҳарамнинг мискинларига тарқатиб юборади, ўзи ундан емайди.

Мусулмон киши ўз динига тааллуқли бўлган ишларга эътибор билан қараши, ҳар бир ибодатни машруъ кўринишда адо этиши фарз бўлади. Шу жумладан, ҳаж ва умра учун эҳромга кириши ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам белгилаб берган ўриндан бўлмоғи ва мийқотдан эҳромсиз ўтиб кетмаслиги лозим.

[1] Марҳала 43 км 352 м га тенг (Муъжами луғатил фуқаҳо) - ИНТ изоҳи.
  1   2   3




Похожие:

Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconТаржимон: Ислом нури www
Зироат ва суғориш ишларидаги шерикликка (музораъат ва мусоқотга) доир ҳукмлар ҳақидаги боб
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconТаржимон: Ислом Нури
Дунёнинг қадр-қиммат ва шараф сояси остида барқарор ҳаётга интилувчи барча аёлларга. Муҳаммад Аҳмад Муаббар ал-Қаҳтаний
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconТаржимон: Ислом нури веб саифаси
Бу мавзу ҳам ғоят муҳим мавзулардан бўлиб, фуқаҳолар ўз китобларида унга кенг ўрин ажратганлар, унинг ҳукмларини батафсил баён қилганлар,...
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconЗакот китоби [ Ўзбекча – Uzbek – الأوزبكي ] Таржимон: Ислом нури веб саифаси
Аллоҳ сизу бизни муваффақ қилсин, билингки, закотга доир аҳкомлар ва унинг шартлари тафсилотини ўрганиш, закот кимнинг зиммасига...
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconНашир килди: Ислом Нури
Сир эмаски, бугунги кунда кўпгина Ислом диёрларида аёлларнинг ҳижоб масаласида сусткашликларга йўл қўйиб, ясан-тусан қилиб юришлари...
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconНашир килди: Ислом Нури
Аллох таъолога хамду санолар, Пайгамбаримиз Мухаммад саллаллоху алайхи ва салламга салоту саломлар бўлсин!
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconНашир килди : Ислом Нури
Аллохга хамдлар, пайгамбаримизга, унинг оиласи ва уларга яхшилик билан эргашган кишиларга салавот ва саломлар бўлсин
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconНашир килди: Ислом Нури
...
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconНашир килди : Ислом Нури
Барча оламларнинг хукмдори, мехрибон ва рахмли, киёмат кунининг подшоси бўлмиш Аллох таъолога хамду санолар бўлсин, яхши окибат такво...
Таржимон: Ислом нури www. Islamnuri iconHttp://www koob ru
Центр игро. 2005 год. При использовании ссылка на сайт www ritorika igro ru обязательна
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©cl.rushkolnik.ru 2000-2013
При копировании материала обязательно указание активной ссылки открытой для индексации.
обратиться к администрации
Документы